اگرچه هنوز مدت زمان زیادی از ورود گوشت بلدرچین به بازار مصرف ایران نگذشته است اما به دلیل خواص درمانی و کیفیت مطلوب گوشت بلدرچین ، به خوبی مورد قبول بازار مصرف قرار گرفت و جای خود را در عرصه فروش ثابت نمود . باید بپذیریم که عرضه و تقاضا مهمترین عامل در شکل گیری مشاغل جدید است لذا خطرپذیری و کنجکاوی سرمایه گذاران ، سود دهی و جذابیت شغلی پرورش کبک و کیفیت غذایی گوشت کبک را میتوان از جمله عوامل توسعه روزافزون این حرفه دانست .
پرورش صنعتی کبک در ایران تاریخچه کوتاهی دارد اما مصرف گوشت کبک به دوران غارنشینی در ایران باز میگردد . شکار کبک نامی آشنا برای هر ایرانی است ، لیکن با افزایش جمعیت جامعه میزان برداشت شده از طبیعت نه تنها جوابگوی میزان مصرف نخواهد بود بلکه نسل پرنده را نیز با خطر انقراض روبرو خواهد ساخت.
شرایط پرورش انبوه و تولید صنعتی ، نیاز هایی را پدید می اوند که اطلاعات مربوط به نحوه زیست پرنده در حیات وحش راهگشای تمام مشکلات نخواهد بود بنابراین انجام یک کار عملی همراه با علم منجر به تحقق محاسبات در این حرفه می شود .
کبک پرورشی با نام علمی Alectoris chukar chukar در حقیقت یکی از شانزده سویه کبک وحشی میباشد که خود از راسته قرقاول سانان میباشد ( بلدرچین و قرقاول نیز در همین گروه جای دارند ). از شانزده سویه شناخته شده کبک حداقل پنج نوع در حیات وحش ایرن وجود دارند .
کبک پرنده ایست کوتاه پرواز که به صورت وحشی در ارتفاعات هزارودویست تا چهارهزاروهشتصد متری از سطح دریا و در مناطق کوهستانی و صخره ای یافت میشود ، کبک چوکار (که در منطق مختلف ایران با نام های متفاوتی شناخته میشود ) پرجمعیت ترین نوع کبک در ایران بوده که تقریبا در تمام نواحی کوهستانی ایران پراکنده است ( با وجود کاهش محسوس تعداد این پرندگان در طبیعت هنوز هم در تمام تپه ماهور های این سرزمین پهناور کمابیش مشاهده می شوند )
یکی از سوالاتی که به فراوانی در این مرحله پرسیده میشود اینست که : مناسب ترین محل برای احداث یک مجتمع پرورش کبک چه خصوصیات جغرافیایی باید داشته باشد ؟ این سوال به صورت ناخوداگاه برآمده از شرایط حاکم بر ساخت سالن های مرغداریست و با ذهنیت دوری از آلودگی همراه است . در پاسخ به این سوال سه نکته حائز اهمیت است : یک. کبک پرنده ایست قوی و مقاوم در برابر بیماری ها که در حال حاظر در بسیاری از فارم های ایران از هیچ نوع واکسنی (حتی برای پیشگیری ) برای پرورش آن استفاده نمیشود/. دو. افزایش فاصله از مراکز سبب افزایش هزینه تمام شده مصالح ، انرژی ، دان و نهایتا محصول شما میشود/. سه .این انتخاب میتواند به عوامل بسیاری مربوط باشد که ایجاد ” شرایطی همچون طبیعت ” یکی از مضر ترین آنهاست!!!
چنین به نظر میرسد که بسته به منطقه جغرافیایی آغاز بلوغ جنسی و مشاهده رفتار های تولید مثلی در کبک های وحشی میتواند متفاوت باشد ،بدین ترتیب جفتگیری طبیعی این پرندگان در برخی مناطق از اواخر اسفند آغاز و تا خرداد ماه ادامه می یابد در این حالت کبک ماده پانزده تا بیست تخم گذارده و بر روی آنها میخوابد ،بیست و سه روز بعد جوجه ها سر از تخم بیرون میاورند . برخی از این جوجه ها در بهار سال بعد بالغ شده و آماده جفتگیری می باشند . جوجه ها پس از تولد ابتدا از حشرات و به زودی از دانه و برگ گیاهان جهت تغذیه استفاده خواهند نمود .
جرئیات بسیار جالبی از تغزیه ، تولیدمثل و رفتارشناسی کبک ها در طبیعت روشن شده است که برخی زیربنای اصول مدیریتی پرورش این پرنده اند و برخی نیز محدود به حالت طبیعی است و در پرورش انبوه این پرندگان نقشی ندارد .
به غیر از کبک چوکار انواع دیگری از کبک نیز در سایر مناطق دنیا در حال پرورش میباشند . تخم گذاری کبک اولین صفتی بود که مورد توجه پرورش دهندگان و متخصصین اصلاح نژاد قرار گرفت . تعداد و طول دوره تخم گذاری دو فاکتور بسیار مهم در ارزیابی تجاری یک گله کبک مولد میباشند ، در یک دوره ثابت هرچه تعداد تخمگذاری بیشتر باشد گله از لحاظ اقتصادی مناسب تر است . در همین جا بد نیست عبارت گله مولد نیز خدمت علاقمندان تشریح گردد.
گله مولد به عبارت ساده جمعیتی از پرندگان نر و ماده میباشد که پس از رسیدن به سن بلوغ رفتارهای تولید مثلی در آنها پدیدار گشته و تخم ماده ها بارور ( نطفه دار) خواهد بود.
حداقل سن برای اولین تخم گذاری در کبک را هفت ماهگی ذکر کرده اند گرچه قبل از آن نیز امکان القائ بلوغ وجود دارد اما تعداد تخم در دوره ثابت به شدت تحت تاثیر قرار گرفته و کاهش خواهد یافت . از نکات مهم در رسیدن گله به بلوغ رسیدن به وزن مناسب است ( وزن قبل از بلوغ به اندازه سن در بلوغ جنسی اهمیت دارد )
به دلیل کوتاه بودن دوره های اقتصادی تولید در کبک ها پیشنهاد میشود در هر فارم از دو گله مولد استفاده شود
تا تولید دچار وقفه نگردد به این معنی که با پایان یافتن تخمگذاری گله اول تخمگذاری در گله دوم آغاز گردد

 به طور معمول انچه که به عنوان گله مولد به فروش میرسد جوجه های ۴ تا ۶ ماهه هستند که اغلب بایست یک دوره خاموشی را پشت سر گزارند

در ارتباط با گله مولد گفتنی بسیار است اما برخی از نکات بیشتر توسط پرورش دهندگان تازه کار سوال میشود که در حد بضاعت سعی در توضیح انها می نمایم

۱- سیکل نوری : استفاده از سیکل نوری این امکان را به شما میدهد تا زمان تخمگذاری گله مولد را با توجه به امکانات و شرایط خود تنظیم نمائید ، سیکل نوری در حقیقت روشی است که با تغییر ساعات خواب و بیداری تخمگذاری و تولید مثل را میتوان تحت کنترل در اورد سیکل نوری از لحاظ عملی به دو دوره تاریکی ( خاموشی ) و روشنایی ( تحریکی ) تقسیم میشود از جمله نکات بسیار حائز اهمیت در حصول نتایج مورد نظر حفظ شرایط مناسب در سالن است مهمترین ای شرایط کنترل مطلق نور است به این معنی که حتی یک باریکه نور با قطر یک میلیمتر نیز نباید بدون اطلاع و نظر شما وارد سالن شود این مساله در زمان خاموشی اهمیت بسزایی دارد و نشت نور به سالن سبب میشود تا در آینده نتوان پاسخ مناسبی برای این سوال داشت

چرا گله به پیک تولید نمیرسد ؟  

چنانچه بخواهیم پرورش کبک را در عباراتی مختصر تعریف نماییم چنین میتوان گفت که یک مجتمع پرورش کبک واحدی است با حدود هشت بخش شامل :
۱-سالن مولد: که گله مولد در آن جای گرفته و تخم گذاری می نماید
۲-سالن جوجه کشی: که درآن پس از ۲۳ روز جوجه ها سر از تخم بیرون می اروند
۳-سالن پرورش که جوجه ها درآن برای مدت ۲۰ هفته نگهداری میشوند
۴و۵کشتارگاه ، سرد خانه و بسته بندی مجموعه ای است که محصول شما را اماده ارائه به بازار خواهد نمود
فضاهای دیگری همچون انبار دان ،( منبع ذخیره آب ، دستگاه مولد برق اضطراری) و واحد مسکونی از دیگر اجزا میباشند. حال به آسانی میتوان هزینه های مربوط به ساخت و ساز را برآورد نمود که بخش عمده ای از هزینه های ثابت را شامل میشود فضاهای یاد شده بر حسب حجم کار و وسع سرمایه گذار متغییر خواهد بود به اعتقاد اینجانب برای راه اندازی کوچکترین واحد پرورشی ، داشتن حداقل ۴۰۰ پرنده مولد الزامی است که برای نگهداری از آنها ۲۵ مترمربع فضای مسقف، دارای تهویه مناسب، یک تابلو برق مجهز و ………….در نظر گرفته شود برای اطلاع از انواع فضاهای مورد نیاز ، هزینه ساخت آنها و همچنین مشاهده محاسبه میزان بازدهی میتوانید از طرح توجیهی که برای ارائه به جهاد کشاورزی تهیه شده است دیدن نمایید