مقدمه

هر چند طی قرون متمادی جمعیت کره زمین مداوماً افزایش یافته است با این حال در اثر پیشرفت علوم سطح کیفی و رفاهی زندگی بشر در حال ارتقاء است.

تلاش برای سلامت جسم ودوام عمر نوعی هدف ناخودآگاه برای فرد فرد آدمیان محسوب می شود که گویا تمامی جنبه های علم نیز در اختیار این هدف قرار دارد. در این رابطه توجه به سلامتی و شادابی جزء لاینفک زندگی بوده و تغذیه نقش بنیادین در شکل گیری و دوام این سلامتی دارد.

گوشت کبک به دلیل خواص درمانی خود از دیرباز موردعلاقه خانواده های ایرانی بوده و اهتمام به پرورش طیور جدید و از جمله کبک، علاوه بر ارضائ حس تنوع طلبی ، راهکاری برای برقراری زندگی سالم و افزایش ارزش غذای خانواده هاست.

استقبال روز افزون مردم از گوشت کبک ، نشان دهنده وجود چند برابر توان تولید در صنعت پویای پرورش کبک می باشد که این نکته افق روشنی را در مسیرتولید این محصول پیش رو می گذارد.

کبک در ایران

از میان زیر گروهای  متعدد کبک، پنج گونه در مناطق مختلف ایران به فراوانی یافت می شود که این مطلب نشان دهنده تناسب شرایط آب و هوایی کشور ما برای رشد این پرنده است .

Alectoris chukar chukarزیر گونه ایست که تطابق بسیاری با شرایط پرورش صنعتی پیدا نموده است.

مقاومت کبک در برابر سرما و گرما و خصوصا بیماری هایی که امروزه مشکلات فراوانی برای صنعت مرغداری کشور پدید آورده اند، علاقه مندان فراوانی را بسوی این حرفه روانه خواهد ساخت

محصولات واهداف مجتمع پرورش کبک

۱/ گوشت

علاوه بر تقاضای روز افزون بازار برای گوشت ومحصولات پروتئینی ، کیفیت گوشت کبک جایگاه ویژه ای به آن داده است . برای دارای گوشتی بسیار گرم و از طرفی دارای سطح کلسترون بسیار پائین می باشد که همگی بازار پسندی و یژه ای به آن بخشیده است . بعلاوه نوپا بودن این صنعت در محدوده کشورهای منطقه نیز زمینه مساعدی برای امر صادرات فراهم می آورد.

۲/ شکارگاه

شکار کبک در حال حاضر طبق ضوابط خاص و در فصول محدودی انجام می شود.

در سایر کشورها بیش از نیمی از کبک تولید شده در مزارع در شکارگاه های مصنوعی شکار می شوند. احداث چنین مکان هایی می تواند علاقه مندان فروانی را به خود جلب نماید.

۳/ اشتغال زایی

۴/ با راه اندازی یک مجموعه پرورش کبک ، چندین نفر در داخل واحد در امور پرورش ، کشتار و بسته بندی وتعدادی نیز در امر عرضه مستقیم به، بازار مشغول به کار خواهند شد.

پرورش صنعتی کبک

برای پرورش صنعتی کبک اجزای همچو گله مادر سالنهای پرورش گوشت کبک ،کشتارگاه، واحد بسته بندی و سرد خانه پیش بینی می شود تا با ورود مواد اولیه دادن به داخل فارم محصول نهایی که همان گوشت کبک می باشد از فارم خارج گردد.

در پرورش صنعتی فاز فعال تخمگذاری ۱۶ هفته می باشد پس از طی آن پرنده وارد دوره خاموشی گردیده و تا آغاز سیکل نوری بعد ، در استراحت باقی می ماند، هر چند تخم گذاری پرنده پس از ۱۶ هفته ادامه خواهد یافت اما به دلیل افت تعداد تخم و نیز افت باروری اصطلاحاً تخمگذاری به صفر اقتصادی خواهد رسید و مرحله خاموشی آغاز خواهد شد. با توجه به اینکه در طی دوره خاموشی ، تولید قطع خواهد شد احداث ۲ سالن مادر و برقراری دو گله مادر با تخمگذاری یک در میان در این طرح پیش بینی می گردد.

تدریجی ترین شکل برای سرمایه گذاری و آغاز به کار خرید جوجه یک روزه یا نیمچه می باشد که با طی زمان ۶ ماه بلوغ ضمن آشنایی با ریزه کاری های پرورش ، می توان نسبت به تکمیل واحد اقدام نمود. در مسیر انتخاب سیستم پرورش می توان گفت :

هر چند برقراری سیستم پرورش بر روی بستر به راحتی و با صرف هزینه ای اندک قابل انجام است با استفاده از سیستم قفس . بهره وری به حداکثر رسیده و در مقابل پرت تخم ، عدم باروری و بروز بیماری به حداقل خواهد رسید . به علاوه از هر متر مربع فضای سالن می توان ۲ تا ۳ برابر بهره برد.

آغاز به کار :

کار این مجتمع با خرید حداقل ۲۰۰۰ قطعه نیمچه کبک آغاز خواهد شد. در این سن امکان بروز مشکلات در پرورش گله مادر به حداقل خواهد رسید . با این حال با در نظر گرفتن تلفات احتمالی و نیز در نظر داشتن این که تعیین جنسیت در این سن احتمال خطای زیادی دارد. می توان تعداد ۹۰۰ عدد پرنده نر و ۹۰۰ عدد پرنده ماده را انتظار داشت . با رعایت نسبت یک به سه به ازاء هر سه پرنده مادر می بایست یک نر در گله باشد. از باقی مانده پرندگان نر می بایست به عنوان ذخیره ژنتیکی گله مراقبت نمود و به تدریج در گله مادر جایگزین گردند که تا از بروز مشکلات ناشی از همخونی جلوگیری گردد.

همانطوری که قبلا ذکر گردید در این طرح دو سالن مواد پیش بینی می گردد که نیمی از گله مولد در سالن A و نیمی در سالن Bنگه داری  شوند تا به صورت متواتر تخم گذاری نموده و هیچگونه وقفه ای در کار تولید ایجاد نگردد.

برای ارزیابی کلی طرح و با توجه به اینکه هر قطعه کبک ماده در طی دو دوره تولید ۸۰ عدد  تخم خواهد گذارد و با حداقل ۷۵% جوجه در آوری می توان انتظار داشت :

تعداد کل تخم گذارده شده در یک سال ۷۲۰۰۰=۹۰۰×۸۰

تعداد کل جوجه تولید شده در یک سال ۵۴۰۰۰=۷۵%×۷۲۰۰۰

تعداد جوجه تولید شده در یک دوره ۲۷۰۰۰=۲  ۵۴۰۰

با حذف حداکثر ۲۰ درصد تلفات می توان تعداد ۲۱۶۰۰ قطعه کبک گوشتی را در پایان هر دوره انتظار داشت .

جوجه کشی و مراقبت از جوجه ها :

در میان انواع پرندگان ، تخم کبک دارای یک قابلیت منحصر به فرد می باشد و آن امکان نگهداری تخم نطفه دار تا مدت طولانی بدون افت جوجه در آوری می باشد. در مواردی که به زمان زیادی جهت ذخیره تخم های بارور نیاز می باشد ، لازم است……….

تخم های نطفه دار را طوری در شانه قرار دهیم که سربزرگ تخم بالا بوده و روزی ۲ تا ۳ بار حول محور عمودی و با زاویه ۴۵ درجه چرخانده می شود. دمای این محیط می بایست بین ۱۸-۱۶ درجه سانتیگراد حفظ شود.

پس از اینکه تعدادتخم ها به حد موردنظر رسید. تخم های نطفه دار را در دستگاه ستر قرار میدهند. دستگاه ستر با حرارت ۶/۳۷ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ۶۴ درصد و به مدت ۲۰ روز وهر روز ۲۰ بار تخم های بارور را حول محور عمودی و طی یک زاویه ۴۵ درجه می چرخاند.

پس از گذشت ۲۰روز جوجه ها وارد دستگاه هچر می گردند درا ین دستگاه دما نسبت به ستر حدودیک درجه کاهش یافته و رطوبت حدود ۵ درصد افزایش می یابد. در این دستگاه تخم ها از شانه های ستر به سینی هچر منتقل شده و بدون حرکت می مانند.

پس از گذشت ۳ الی ۴ روز جوجه ها نوک زده و سر از تخم بیرون می آورند.

از نکات بسیار مهم در سالن جوجه کشی رعایت بهداشت می باشد سالن جوجه کشی قلب مجتمع بوده و کوچکترین اختلال تاثیری شدید بر روی کل مجموعه خواهد داشت.

پس از پایان هر دوره جوجه کشی می بایست پوسته ها و تخم های باقی مانده را دفع بهداشتی نموده یا لاشه ها را سوزانید و سپس سینی های هچر را با استفاده از مواد شوینده و سیستم تحت فشار، تمیز نموده و در نهایت پس از شستشوی کلیه ی قسمت های هچر، از فرم آلدئید برای ضد عفونی دستگاه استفاده نموده .

برای منظور ضدعفونی به ازاء هر مکعب حجم دستگاه جوجه کشی ۳۵ میلی لیتر فرمالین ۴۰% به ۲۵ گرم پرنگنات اضافه می گردد وگاز حاصل حداقل برای مدت ۳۰ دقیقه درون دستگاه حفظ می گردد.

گاز حاصل گازی بسیار خطرناک بوده و می بایست مسائل ایمنی در حین استفاده را به خاطر داشت در ارتباط با ظرفیت دستگاه لازم تا ذکر است که می بایست دستگاه ستری با ظرفیت ۲۰۰۰۰  و دستگاه هچری با ظرفیت ۱۰۰۰۰ در نظر گرفته شود.

با تولد جوجه دوران حساس مراقبت از جوجه ها آغاز می گردد. علی رغم مقاومت طبیعی بدن پرنده در شرایط پرورش صنعتی به دلیل تراکم بالا احتمال بروز خطای مدیریتی وجود داشته و با اطلاع از آنها نسبت به جلوگیری از آنها اقدام می شود.

برای اطمینان از رسیدن حرارت لازم به بدن جوجه می توان از لامپ های حرارتی مادون قرمز بهره برد. لامپ مادون قرمز را با نا مادر مصنوعی در ارتفاع ۶۰ سانتیمتراز زمین نصب می نمایند. با رشد پرنده به ازاء هر هفته ۲ تا ۵/۲ درجه سانتیگراد از  دمای محیط کاسته می شود تا نهایتا به ۲۱ درجه برسد. در این دورانبرای هر پنرده ، طراحی دان خوری برای هر دوره اختصاص بوده که در صورتعدم رعایت این نکته پرت دان تا ۲۵% خواهد رسید.

جوجه پس از ۵ هفته نقش اولیه را ترک گفته وارد دومین سری قفس های پرورش گشته و در پایان هفتگی وارد سومین سری قفس های پرورش می گردند. این انتقال به دلیل افزایش وزن و حجم پرنده و نیازی به فضای بیشتر می باشد.

گردشگاه

پس از یک ماهگی کبک می تواند دمای بدن خود را با توجه به دمای محیط تنظیم نموده و بدین ترتیب با شرایط طبعی در هر فصلی سازگاری کامل داشته باشد.

برای این منظور چه برای پرندگان مولد و چه برای پرندگان گوشتی می توان با استفاده از تور گردشگاه های بزرگ ایجاد نموده و با توجه به موقعیت هزینه نگهداری را پائین آورده.

گله مادر و تخم گذاری :

ادامه طرح توجیهی  را در وب سایت chil.ir  و ادامه را در nomakian.irدانلود نمایید